Welke onderdelen worden gecontroleerd tijdens een kraankeuring?

Welke onderdelen worden gecontroleerd tijdens een kraankeuring?

Tijdens een kraankeuring worden de mechanische onderdelen, elektrische componenten en de besturing van het kraansysteem grondig geïnspecteerd. Denk aan hijsorganen, remmen, lagers, kabels, schakelkasten en noodstopvoorzieningen. Aanvullend wordt een praktische belastingsproef uitgevoerd om te bevestigen dat de kraan veilig en conform de geldende normen functioneert.

Een kraankeuring is verplicht voor vrijwel elk industrieel hijssysteem in Nederland en België. De keuring beschermt niet alleen de veiligheid van medewerkers, maar is ook een wettelijke eis die voortkomt uit Europese machinerichtlijnen en nationale arbowetgeving. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over de keuring van kraansystemen.

Hoe vaak moet een kraankeuring worden uitgevoerd?

Een kraankeuring moet minimaal eenmaal per jaar worden uitgevoerd. Dit geldt voor vrijwel alle typen kraansystemen, waaronder bovenloopkranen, portaalkranen en jibkranen. De jaarlijkse kraankeuring is een wettelijke verplichting die volgt uit de Europese Machinerichtlijn en het Nederlandse Arbeidsomstandighedenbesluit.

Naast de jaarlijkse inspectie kunnen tussentijdse keuringen noodzakelijk zijn. Dit is het geval na een zwaar incident, na ingrijpende reparaties of wanneer de kraan langere tijd buiten gebruik is geweest. Ook bij een wijziging van de maximale belasting of een aanpassing aan de constructie is een nieuwe keuring verplicht. Hoe intensiever het gebruik van een kraansysteem, hoe belangrijker het is om de inspectiefrequentie hierop af te stemmen, eventueel in overleg met de keuringsinstantie.

Welke mechanische onderdelen worden tijdens een kraankeuring geïnspecteerd?

Tijdens de mechanische inspectie van een kraankeuring worden alle dragende en bewegende onderdelen van het systeem beoordeeld op slijtage, beschadiging en correcte werking. Dit vormt de kern van elke keuring, omdat mechanisch falen direct leidt tot veiligheidsrisico’s.

De inspecteur controleert onder andere de volgende mechanische componenten:

Hijsorganen: hijshaken, hijsblokken en bevestigingspunten worden gecontroleerd op scheuren, vervorming en slijtage
Staalkabels en kettingen: gecontroleerd op draadbreuken, knikken, corrosie en overmatige rek
Remmen: werking en slijtage van de remmen bij het hijsmechanisme en de rijbewegingen
Lagers en assen: beoordeeld op speling, slijtage en smering
Rijbaan en loopkat: rails, wielen en verbindingen worden geïnspecteerd op beschadiging en uitlijning
Draagconstructie: de hoofdliggers, eindbalken en verbindingen worden visueel beoordeeld op scheuren, corrosie of vervorming

Bij oudere kraansystemen verdient de draagconstructie extra aandacht. Vermoeiingsscheuren in gelaste verbindingen zijn niet altijd zichtbaar met het blote oog, waardoor een ervaren inspecteur gebruikmaakt van aanvullende technieken zoals visuele inspectie op kritische punten.

Welke elektrische en besturingscomponenten worden gekeurd?

Tijdens een kraankeuring worden ook alle elektrische installaties en besturingssystemen geïnspecteerd. Dit omvat de schakelkast, bedrading, contacten, beveiligingen en de bedieningsapparatuur. Een elektrisch defect kan leiden tot ongecontroleerde bewegingen of brand, waardoor dit onderdeel van de keuring even zwaarwegend is als de mechanische inspectie.

Concreet worden de volgende elektrische en besturingscomponenten beoordeeld:

Noodstopvoorzieningen: werking en bereikbaarheid van alle noodstopknoppen
Eindschakelaars: controle op correcte instelling en betrouwbare werking bij uiterste standen
Overbelastingsbeveiliging: werking van de lastbegrenzer die activeert bij overschrijding van de maximale hefcapaciteit
Bedrading en kabelgoten: visuele controle op beschadigingen, slijtage en juiste bevestiging
Bedieningspaneel en hanger: knoppen, displays en veiligheidsmarkeringen worden gecontroleerd op leesbaarheid en functie
Aarding en isolatieweerstand: elektrische veiligheidsmetingen om kortsluitingsrisico’s uit te sluiten

Wat houdt de praktische belastingsproef tijdens een keuring in?

De belastingsproef is een praktische test waarbij de kraan wordt belast met een testgewicht dat hoger ligt dan de nominale hefcapaciteit, doorgaans 110 procent van de maximale werklast. Tijdens deze proef wordt beoordeeld of de kraan de belasting veilig kan opnemen en of alle beveiligingen correct reageren.

De belastingsproef verloopt stap voor stap. Eerst wordt de kraan belast tot de nominale capaciteit om de basiswerking te controleren. Vervolgens wordt de testlast aangebracht en worden alle bewegingen uitgevoerd: hijsen, rijden en zwenken. De inspecteur let daarbij op doorbuiging van de constructie, het gedrag van de remmen bij het loslaten van de last en de werking van de lastbegrenzer.

Na de proef worden de constructie en verbindingen opnieuw visueel gecontroleerd op eventuele vervormingen of nieuwe beschadigingen die onder belasting zijn ontstaan. De belastingsproef geeft een realistisch beeld van hoe het kraansysteem presteert onder werkelijke omstandigheden en is daarmee een onmisbaar onderdeel van de jaarlijkse kraankeuring.

Wat gebeurt er als een kraan de keuring niet doorstaat?

Als een kraan de keuring niet doorstaat, mag het systeem niet langer worden gebruikt totdat de geconstateerde gebreken zijn verholpen. De keuringsinstantie legt de tekortkomingen vast in een keuringsrapport en geeft aan welke herstelwerkzaamheden noodzakelijk zijn voordat de kraan opnieuw in gebruik kan worden genomen.

Afhankelijk van de ernst van de gebreken zijn er verschillende uitkomsten mogelijk. Kleine tekortkomingen, zoals een versleten kabel of een defecte schakelaar, kunnen vaak snel worden hersteld, waarna een herkeuring plaatsvindt. Bij ernstigere gebreken, zoals scheuren in de draagconstructie of een falende overbelastingsbeveiliging, wordt de kraan direct buiten gebruik gesteld totdat een grondige reparatie is uitgevoerd en goedgekeurd.

Het negeren van een afgekeurde keuring is niet alleen gevaarlijk, maar ook juridisch riskant. Bij een incident met een afgekeurde kraan kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld voor letsel of schade. Het is dan ook essentieel om geconstateerde gebreken snel en vakkundig te laten verhelpen.

Wie mag een officiële kraankeuring uitvoeren?

Een officiële kraankeuring mag alleen worden uitgevoerd door een erkende en gekwalificeerde inspectie-instelling of een gecertificeerd keuringsbedrijf. In Nederland dienen keurende instanties te voldoen aan de eisen die voortvloeien uit de Europese normen en het Arbeidsomstandighedenbesluit. Een willekeurige monteur of interne medewerker is niet bevoegd om een wettelijk geldige keuring uit te voeren.

De inspecteur moet aantoonbare kennis hebben van de toepasselijke normen, zoals de NEN-EN 13001-serie voor kraanberekeningen en de NEN-EN 15011 voor bovenloopkranen. Daarnaast is onafhankelijkheid een vereiste: de keurende partij mag geen direct commercieel belang hebben bij de uitkomst van de keuring.

Sommige bedrijven kiezen ervoor om de keuring te combineren met het reguliere onderhoud. Hoewel dit praktisch is, is het belangrijk dat de keurende en de onderhoudende partij duidelijk gescheiden verantwoordelijkheden hebben, zodat de objectiviteit van de inspectie gewaarborgd blijft.

Hoe BKRS helpt met de keuring van uw kraansysteem

Als erkend inspectiebedrijf verzorgen wij bij BKRS het volledige keuringsproces voor uw kraansysteem, van de jaarlijkse inspectie tot de belastingsproef en eventueel noodzakelijk onderhoud. U heeft daarbij te maken met één aanspreekpunt dat alle coördinatie, planning en communicatie voor u regelt.

Wat wij voor u kunnen betekenen:

Uitvoering van de jaarlijkse kraankeuring door gecertificeerde inspecteurs
Volledige mechanische en elektrische inspectie van uw kraansysteem
Praktische belastingsproef conform de geldende normen
Duidelijk keuringsrapport met bevindingen en aanbevelingen
Snel herstel van geconstateerde gebreken door onze eigen constructie- en elektrische afdeling
Planmatig kraanonderhoud om keuringsproblemen voor te zijn

Met meer dan veertig jaar ervaring in het bouwen, onderhouden en keuren van complexe kraansystemen weten wij precies waar de risico’s liggen en hoe we uw installatie optimaal veilig houden. Wilt u uw kraankeuring laten uitvoeren door een betrouwbare partner? Neem contact met ons op en wij plannen de keuring op een moment dat past bij uw bedrijfsproces.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een kraankeuring gemiddeld?

De duur van een kraankeuring hangt af van het type en de complexiteit van het kraansysteem. Voor een standaard bovenloopkraan moet u rekening houden met een halve tot een hele dag, inclusief de belastingsproef. Grotere of complexere systemen kunnen meer tijd in beslag nemen.

Wat moet ik als bedrijf voorbereiden vóór de keuring?

Zorg ervoor dat de kraan goed toegankelijk is, dat eerdere keuringsrapporten en onderhoudsdocumentatie beschikbaar zijn, en dat een verantwoordelijke medewerker aanwezig is tijdens de inspectie. Hoe beter de voorbereiding, hoe soepeler het keuringsproces verloopt.

Wat zijn de meest voorkomende redenen waarom een kraan wordt afgekeurd?

De meest voorkomende afkeurredenen zijn slijtage of draadbreuken in staalkabels, slecht functionerende remmen, defecte noodstopvoorzieningen en ontbrekende of onleesbare veiligheidsmarkeringen. Regelmatig preventief onderhoud helpt om deze problemen vroegtijdig te signaleren en te voorkomen.

Geldt de keuringsplicht ook voor kleine of mobiele hijssystemen?

Ja, de keuringsplicht geldt in principe voor alle industriële hijssystemen, ook voor kleinere jibkranen of mobiele systemen die professioneel worden ingezet. De exacte eisen kunnen per situatie verschillen, maar het uitgangspunt is dat elk systeem dat werknemers of lasten heft aan wettelijke veiligheidseisen moet voldoen.